خواهد رسيد . و انشاء اللّه اگر خدا و سايهء خدا تقدير و تأييد فرمايند در سنهء 1301 باز داخل در جادهء اوليهء خود خواهيم شد . اين جلد ثانى منتظم كه الحال از طبع خارج شده با نهايت سربلندى مىتواند ادّعا كند كه به زبان فارسى بلكه به عربى و فرانسه كتابى به اين جامعى و به اين ترتيب تا به حال تأليف نشده است . كتب فارسى و عربى و فرانسهء معتبر كه به وضع منتظم ناصرى تأليف شده از قبيل تاريخ يافعى از مؤلّفات عبد اللّه ابن اسعد و كامل التواريخ ابن اثير و منتظم ابن جوزى و تاريخ ابو الفداء و روضة المناظر محمّد ابن شحنه و تاريخ الفى به فارسى و كورونولوژى دريس به فرانسه و غيرها ، در هيچ‌يك تطبيق سنوات هجرى و ميلادى نشده . گذشته از اين ، كتب مسطوره يا متعلّق به احوال يك طبقه يا سوانح يك مملكت يا يك اقليم است . امّا منتظم ناصرى حاوى وقايع تمام اقطار عالم است و داراى جميع حوادث و سوانح حتى انكشافات علمى و صناعتى و كشف اماكن و اراضى و جزايرى كه علماى ژغرافياى قديم و سيّاحان سلف ، رسم بلكه اسم آنها را نمىدانستند . پس نيست حادثهء عمده‌اى كه در كرهء ارض حادث شده باشد و در اين كتاب نباشد و مخصوصا نهايت دقت شده و با زحمت زياد صورت عهدنامه‌ها و مكاتبات سلاطين و امراء ايران به سلاطين خارجه و غيره را به دست آورده در اين سفينه درج و ثبت نموده . اميدوار است كه نكته‌گيران و دانشمندان منصف از روى كمال دقت ملاحظه فرموده اگر سهو و خطائى در آن بينند به نظر عفو و اغماض از آن درگذرند - فى سه‌شنبه 19 رجب المرجب 1299 - العبد الفانى ، محمد حسن ابن على المراغه‌اى ، الشهير به صنيع الدوله .